Miyop, gözün ön-arka ekseninin normalden uzun olması veya kornea/lensin kırma gücünün fazla olması nedeniyle görüntünün retinanın önünde odaklanması durumudur. Çocukluk çağında görülen miyopi çoğunlukla aksiyel miyopi şeklindedir; yani göz küresi zamanla uzar.
Sorun sadece gözlük numarasının artması değildir; aksiyel uzama arttıkça ileri yaşlarda retina dekolmanı, miyopik makulopati, glokom ve erken katarakt gibi ciddi göz hastalıklarının riski de yükselir. Bu nedenle hedef yalnızca net görme sağlamak değil, gözün uzamasını yavaşlatmaktır.
Miyopi gelişiminde genetik yatkınlık önemli bir rol oynar; ebeveynlerden birinin miyop olması riski artırırken, her iki ebeveynin miyop olması riski daha da yükseltir. Ancak son 20–30 yıldaki hızlı artış, tek başına genetikle açıklanamaz.
Çevresel faktörler belirleyici hale gelmiştir. Uzun süreli yakın mesafe aktiviteleri (kitap, tablet, telefon),yetersiz dış ortam ışığına maruz kalma ve kapalı alan yaşamı miyopi gelişimini hızlandıran başlıca etkenlerdir. Özellikle yoğun eğitim sistemleri ve ekran kullanımındaki artış, çocuk gözünün büyüme mekanizmalarını etkileyerek aksiyel uzamayı tetikleyebilmektedir.
Günümüzde yaklaşım “miyopi düzeltmekten” çok “miyopiyi kontrol etmek” üzerine kuruludur. Bu, tek bir yöntemle değil; davranışsal düzenlemeler + optik tedaviler + farmakolojik yaklaşımlar kombinasyonu ile sağlanır. Amaç, retinaya ulaşan görsel sinyalleri değiştirerek gözün uzama hızını azaltmaktır. Erken yaşta başlamak daha etkilidir; özellikle miyopinin hızlı ilerlediği 6–12 yaş arası dönem kritik kabul edilir.
Bilimsel çalışmalar, günde en az 1.5–2 saat açık havada zaman geçiren çocuklarda miyopi gelişme riskinin ve ilerleme hızının daha düşük olduğunu göstermektedir. Bunun temel mekanizmasının yüksek ışık şiddetinin retinada dopamin salınımını artırması olduğu düşünülmektedir. Dopamin, göz küresinin aşırı uzamasını baskılayan bir nörotransmitterdir. Burada önemli olan spor yapmak değil; dış ortam ışığına maruz kalmaktır.
Uzun süreli ve kesintisiz yakın odaklanma, gözün büyüme sinyallerini etkileyerek miyop ilerlemesini hızlandırabilir. Özellikle 30–40 cm’den daha yakın mesafede uzun süre çalışma risklidir. Klinik öneriler arasında 20–20–20 kuralı (her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca en az 6 metre uzağa bakmak) ve toplam yakın çalışma süresinin makul sınırlar içinde tutulması yer alır. Ekran kullanım süresi de yaşa uygun şekilde düzenlenmelidir.
Düşük doz atropin damlaları, miyopi kontrolünde en çok çalışılmış farmakolojik yöntemdir. Özellikle %0.01–%0.05 arası konsantrasyonların, yan etkiler minimal düzeydeyken miyop ilerlemesini ve aksiyel uzamayı anlamlı ölçüde yavaşlattığı gösterilmiştir. Etki mekanizması tam olarak bilinmese de retinadaki ve skleradaki biyokimyasal sinyalleri değiştirerek göz uzamasını baskıladığı düşünülmektedir. Tedavi mutlaka göz hekimi kontrolünde planlanmalı ve düzenli takip gerektirir.
Son yıllarda geliştirilen bazı gözlük camları, periferik retinada “miyopik defokus” oluşturarak gözün uzama sinyalini azaltmayı hedefler. Bu camlar merkezde net görme sağlarken, çevresel alanlarda odaklanma düzenini değiştirir. Çalışmalar, standart tek odaklı camlara kıyasla miyop ilerlemesini belirgin şekilde yavaşlatabildiğini göstermektedir. Özellikle kontakt lens kullanamayan çocuklar için önemli bir alternatiftir.
Özel tasarlanmış yumuşak multifokal kontakt lensler ve ortokeratoloji (gece takılan, korneayı şekillendiren lensler) miyopi kontrolünde etkilidir. Bu lensler de periferik retina düzeyinde defokus oluşturarak aksiyel uzamayı baskılar. Ancak hijyen, uygun hasta seçimi ve düzenli takip kritik öneme sahiptir. Yanlış kullanım korneal enfeksiyon riskini artırabileceğinden mutlaka uzman kontrolünde uygulanmalıdır.
Miyopi kontrolünde en önemli unsurlardan biri düzenli takiplerdir. Sadece gözlük numarasına değil, aksiyel uzunluk ölçümüne de bakılması önerilir. İlerlemenin hızı tedavi planını belirler. Erken müdahale edilen çocuklarda, yüksek miyopi gelişme riski anlamlı ölçüde azaltılabilmektedir. Bu nedenle okul öncesi dönemden itibaren periyodik göz muayeneleri büyük önem taşır.
Detaylı bilgi, danışma veya randevu için hemen bizi arayabilirsiniz.
İletişim Bilgileri
Prof. Dr. Ahmet AkmanGöz Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
YORUMLAR
Hakkımda
İletişim