PROF. DR. AHMET AKMANGöz Sağlığı ve Hastalıkları UzmanıMenü
  1. Türkçe
  2. English
  3. German
  4. French
Hasta YorumlarıYORUMLAR
KATARAKT

Katarakt Nedir? Nasıl Görür, Belirtileri, Tedavisi

Katarakt Nedir? Nasıl Görür, Belirtileri, Tedavisi

Katarakt Nedir?

Katarakt, gözün içinde bulunan ve görevi görüntüyü retina tabakası üzerine odaklamak olan doğal göz merceğimizin (lensimizin) bozularak saydamlığını kaybetmesidir.

Bulanık, puslu görme, renklerde soluklaşma, ışıklarda göz kamaşması ve gece görme zorluğu en sık belirtileridir. Katarakt en sık yaşa bağlı olarak gelişir ve ileri yaşlarda görülme sıklığı belirgin şekilde artar. Ancak katarakt gençlerde ve hatta yeni doğan bebeklerde de doğuştan, genetik veya başka nedenlere bağlı olarak gelişebilir.

Kataraktın tek tedavisi, saydamlığını kaybetmiş doğal göz merceğinin ameliyatla çıkarılması ve yerine suni bir mercek konulduğu ameliyattır. Ameliyat zamanı, hastanın günlük yaşamının etkilenme ölçüsüne ve doktorunuzun göz muayenesindeki bulgularına göre belirlenir.

Katarakt Gözde Nasıl Bir Değişiklik Oluşturur?

Gözümüzün içindeki doğal mercek saydamlığını kaybedince görüntü ve ışık gözün içine giremez. Bunun sonucunda görme kalitemiz düşer, bulanık ve puslu görme başlar, göz kamaşması yaşanır. Katarakt gözün üzerine gelen bir tabaka değildir; gözün içindeki merceğin bozulmasıdır.

Göz bir fotoğraf makinesi gibi düşünülürse, katarakt fotoğraf makinesinin merceğinin buzlu cam haline gelmesine benzetilebilir. Mercek bozuk ve mat olunca görüntü fotoğraf filmine bulanık ulaşır ya da ulaşamaz. Gözümüzde katarakt nedeniyle bozulan merceğin etkisi retinaya görüntünün bulanık ulaşması ya da hiç ulaşamamasıdır.

kataraktlı gözKataraktlı Göz Merceği

Doğal göz merceğimiz yalnızca katarakt nedeniyle değil, yaşla birlikte başka değişikliklere de uğrar. Görme bozukluğu olmayan bireylerde genellikle 40–45 yaşlarından itibaren merceğin yakına odaklanma yeteneği azalır ve yakın gözlük ihtiyacı ortaya çıkar. Bu durum katarakt değil, yaşa bağlı yakın görme bozukluğu olan presbiyopidir.

İlerleyen yaşlarda ise merceğin saydamlığını kaybetmeye başlamasıyla katarakt gelişir. Katarakt ilerledikçe görme kalitesi azalır ve bir süre sonra gözlük değişikliğiyle düzeltilemeyen görme kaybı ortaya çıkabilir.

Görme kaybı erken dönemlerde hafif bir bulanıklık, renklerde soluklaşma ve ışıklarda dağılma olarak başlar. Bazı katarakt türlerinde, özellikle merceğin kırma gücündeki değişikliklere bağlı olarak yalancı miyopi olarak adlandırdığımız, miyopiye doğru bir numara değişimi ortaya çıkabilir.

Yalancı miyopi zamanla artarken hastanın uzak görmesi daha fazla bozulur. Ancak gözler bir dönem bu miyopi nedeniyle yakını gözlüksüz görür hale gelir ve birey gazetesini gözlüksüz okuyabilir. İleri yaşta yakını gözlüksüz okuyabilmek hastayı mutlu etse de “ikinci bahar” olarak adlandırdığımız bu dönem geçicidir.

Katarakt ilerledikçe hem uzak görme hem de yakın görme gözlükle düzeltilemeyecek şekilde bozulur. Katarakt genellikle her iki gözde de gelişse de ilerleme hızı ve düzeyi iki göz arasında farklı olabilir. Görmenin azalması hem hayat kalitemizi düşürür hem de iyi görememeye bağlı düşme ve trafik kazası gibi sorunların riskini artırabilir.

Video: Prof. Dr. Ahmet AkmanKatarakt Nedir? Katarakt Belirtileri Nelerdir?Tüm Videolar

Katarakt Belirtileri Nelerdir?

Kataraktın belirtileri çoğunlukla yavaş gelişir. Eğer bir gözde daha fazlaysa hasta bu gözün diğerinden farklı gördüğünü hissedebilir. İki gözde aynı miktarda gelişirse hastanın görme kaybını hissetmesi daha zor olabilir. Başlangıçta yalnızca görme kalitesinde hafif bir değişiklik hissedilirken zamanla okuma, araç kullanma ve yüzleri seçme zorlaşabilir.

Sık görülen belirtiler şunlardır:

  • Bulanık, puslu veya sisli görme.
  • Gece görmede zorlanma ve karşıdan gelen farlardan rahatsız olma.
  • Işıkların çevresinde haleler görme ve kamaşma.
  • Renkleri daha soluk veya sararmış algılama.
  • Gözlük numarasının sık değişmesi.
  • Miyopinin veya gözlük numarasının beklenenden hızlı artması.
  • Uzak görme bozulurken, yakın görmenin iyileşmesi, yakını gözlüksüz görebilme, yazı okuyabilme.
  • Tek gözle bakarken de devam edebilen çift veya gölgeli görme.

Bu belirtiler birçok göz hastalığında da görülebilir, o nedenle göz doktoru muayenesi çok önemlidir.

Kataraktı Olan Kişi Nasıl Görür?

Kataraktı Olan Kişi Nasıl Görür?

Katarakt Neden Olur ve Kimlerde Görülür?

Katarakt çoğu zaman bir hastalık olmayıp yaşlanmamızın doğal bir sonucudur. Göz merceğini oluşturan protein yapısının zamanla bozulması matlaşmayı başlatır.

Göz merceği yaşam boyunca yaşlanma sürecindedir; ancak biyokimyasal ve optik değişiklikler özellikle 40–50 yaşlarından itibaren belirginleşmekte, 50’li yaşlarda lens opasitelerinin insidansı artmaya başlamakta ve 60’lı yaşlardan itibaren bu artış belirgin şekilde hızlanmaktadır.

Yaşa Göre Nükleer Lens Opasitesinin 4 Yıllık Görülme Sıklığı

Başlangıç yaşı4 yıllık insidans
40–49%1,0
50–59%6,5
60–69%26,5
≥70%53,6

Katarakt olacak yaşa ulaşmak aslında ne kadar şanslı olduğumuzun da bir göstergesidir. Yaş ilerledikçe katarakt gelişme olasılığı belirgin şekilde artar. Bu sebepten dolayı katarakt ameliyatı dünyada en sık yapılan ameliyatlardan biridir. Buradaki iyi haber, katarakt ameliyatının günümüzde en güvenli ve başarılı cerrahi işlemlerden biri olmasıdır.

Ayrıca, şeker hastalığı, uzun süreli kortizon kullanımı, göz travmaları, üveit gibi göz içi iltihapları, bazı göz ameliyatları ve aile öyküsü kataraktla ilişkili olabilir. Sigara ve uzun süreli korunmasız güneş maruziyeti de riski artırabilen etkenlerdir.

Son olarak, konjenital (doğumsal) kataraktlar yer alır. Bu tür kataraktlar doğum anında fark edilirler ve genellikle bebeğin anne karnında gelişimini etkileyen faktörlerin sonucunda oluşmuşlardır. Görmeyi etkileyen doğumsal kataraktlarda göz tembelliği oluşması riski nedeniyle erken değerlendirme ve gerektiğinde cerrahi tedavi çok önemlidir.

Katarakt ameliyatı konusunda tecrübeli doktorlardan birisi olan Prof. Dr. Ahmet Akman'ın 30 yıllık meslek hayatı boyunca yaptığı katarakt ameliyatı sayısı 50.000'in üzerindedir.

Kataraktın Başlıca Nedenleri

  • İleri yaş ve doğal yaşlanma süreci
  • Genetik yatkınlık ve aile öyküsü
  • Uzun süreli UV ışığına maruz kalma
  • Diyabet ve diğer metabolik hastalıklar
  • Kortizon gibi bazı ilaçların uzun süreli kullanımı
  • Göz yaralanmaları veya travmalar
  • Önceki göz cerrahileri veya göz iltihapları, üveitler

Katarakt Çeşitleri Nelerdir?

Katarakt, göz merceğinin farklı bölgelerinde ve farklı nedenlerle oluşabilir; bu nedenle çeşitli türleri vardır. Her katarakt tipi, görme kaybı ve belirtiler açısından farklılık gösterebilir ve ameliyat planlamasında da önem taşır.

Yaşa bağlı (senil) katarakt: En yaygın türdür, genellikle 60 yaş sonrası görülür.

Doğumsal (konjenital) katarakt: Doğumdan itibaren veya bebeklik döneminde oluşur, genetik faktörler veya hamilelikte geçirilen enfeksiyonlar etkili olabilir. Görülme sıklığı 1-4/10000 bir doğumda görülür. En sık çocukluk körlülerinden birisidir. Tek gözde yada iki gözde olabilir. Bilateral olanlar ailesel olabilir. Wilson hastalığı, trizomi 21, galaktozemi, hipokalsemi gibi genetik kökenli olabilir ancak sıklıkla annenin gebelikte geçirdiği kızamıkçık, toksoplazma, CMV, Sifilis, TORCH enfeksiyonlarına bağlı gelişir

Travmatik katarakt: Göz yaralanmaları veya darbeler sonucu gelişir.

Patolojik katarakt: Diyabet, bazı ilaçlar (özellikle kortikosteroidler),hipokalsemi vs gibi vücuttaki diğer hastalıklara bağlı ortaya çıkan kataraktlardır.

Radyasyon kataraktı: Radyasyon veya UV ışınlarına uzun süreli maruziyet sonucu oluşur.

Komplike katarakt: Önceki göz cerrahileri veya ciddi göz hastalıkları sonrası gelişebilir. Üveit gibi göziçi enflamatuar hastalıklar, retina dekolmanı, göziçi tümörler en sık sebeplerdir.

Katarakt Nasıl Teşhis Edilir?

Hastalarımızın bildiği gibi, göz doktorunuz belli bir mesafeden harfleri okutarak görme düzeyinizi ölçer, görmede bir azalma varsa gözde bir problem olduğunu anlar. Özellikle bu düşüş gözlükle düzeltilemiyorsa yani basit bir kırma kusuru (miyopi, hipermetropi veya astigmatizma) değilse o zaman gözlerde bir patoloji var demektir.

Daha sonra sırasıyla biyomikroskopi muayenesi yapılır.

Biyomikroskop gözü ışık hüzmesi altında büyüterek gösteren yatay bir mikroskoptur. Göz doktoru gözün ön ve arka kısımlarına bakar ve bu muayenede katarakt tanısı konulabilir. Çünkü kornea gibi gözün saydam tabakası normal ise, katarakt gözüküyorsa ve arkada da retinada bir problem yoksa görmenin azalmasının sebebinin katarakt olduğu büyük ihtimaldir.

kataraktlı göz muayenesiBiyomikroskopta katarakt muayenesi

Muayenede yalnızca kataraktın varlığını belirlemek yeterli değildir. Kornea, retina ve görme siniri gibi diğer yapıların da değerlendirilmesi gerekir. Gerektiğinde OCT ile makula veya görme siniri incelenir. Çok yoğun katarakt nedeniyle göz dibi görülemiyorsa ultrasonografi gibi ek incelemeler kullanılabilir.

Aslında ileri yaşta görmesi azalmış bir hastaya verilebilecek en iyi haber, kataraktının olmasıdır. Çünkü modern yöntemlerle katarakt ameliyatı sonrasında, gözün diğer yapıları sağlıklıysa görme belirgin ölçüde iyileşebilmektedir. Ama görme azalmasının sebebi katarakt değil de sarı nokta gibi bir retina hastalığı ise ya da göz tansiyonu glokom hasarıysa, o zaman görmenin %100'e dönmesi her zaman mümkün. Bu sebeple eğer görme düzeyinde azalma yaşıyorsak ve doktorunuz kataraktınız var derse lütfen üzülmeyin, bu size verilecek en iyi haberlerden birisidir.

Yapılacak başarılı bir cerrahiyle hem görmenin %100'e kadar yükselmesi hem de yeni teknoloji akıllı mercekler ya da uzatılmış odaklı merceklerle yakını ve uzağı gözlüksüz görebileceğiniz günler yakındır. Kullanılan yöntemlerin ilk başında görme muayenesi gelir. Görmede eğer bir azalma varsa biyomikroskopi, oftalmoskopi ve OCT göz tomografisi gibi yöntemlerle muayeneniz tamamlanarak tanı konulur.

Hiç istemediğimiz bir durum olan çok ileri kataraktlarda göz merceği tamamen bembeyaz olmuşsa ve biz gözün içini göremiyorsak, o zaman göz ultrasonografisi ile gözün içinde başka bir sorun olup olmadığını, örneğin tümör, vitreus kanaması veya retina dekolmanı var mı, anlamamız mümkündür.

Kataraktın Muayenesi Nasıl Yapılır?

  • Görme keskinliği, görme yüzdesi ölçülür.
  • Biyomikroskopta gözün ön bölümü değerlendirilir, katarkt tipi, düzeyi ve diğer ön segment problemleri saptanır.
  • Kornea topografisi yapılır
  • Göz tansiyonu ölçümü yapılır
  • Sarı nokta ve görme siniri OCT (göz tomografisi) yapılır
  • Göz genellikle damla ile büyütülerek retina muayenesi yapılır.
  • Biyometri testi yapılarak ameliyatta kullanılacak lens gücü belirlenir.
  • Hasta ile birlikte lens türü seçimi yapılır.

Kataraktın Evreleri ve Görme Üzerine Etkileri

Normal Gözün Görmesi

Resim açıklaması: Normal gözün görmesi.

Kataraktın Başlangıç Evresi

Kataraktın başlangıç evresinde görme kalitemiz yavaş yavaş azalır. Renklerde hafif solukluk, uzaktan yazıları okuyamama, uzak görmenin bozulmasıyla birlikte bazı durumlarda yakını gözlüksüz daha rahat görme gibi değişimler izlemeye başlarız.

Erken Evre Başlangıç Kataraktta Görme

Resim açıklaması: Erken evre kataraktta görme.

Bir bireyin kataraktı iki gözünde eşit ilerliyorsa bu erken dönemi fark etmesi çok kolay olmaz. Ama bir gözde katarakt daha fazlaysa, gözleri karşılaştırdığımızda kataraktın başladığı tarafta bu değişimler kolayca anlaşılabilir.

Ayrıca göz merceğinde oluşan katarakt her zaman aynı şekilde gelişmez. Bazen özellikle gençlerde arka kapsül bölgesinden başlayan kataraktlarda erken dönemde ışıklarda dağılma ve özellikle göz bebeğinin küçüldüğü parlak ışık şartlarında mesela çok parlak güneşte ya da karşıdan araba farları vurduğunda görme bir anda daha fazla düşebilir. Göz bebeğinin büyüdüğü loş ve karanlık ışık şartlarında ise görme daha iyidir.

Erken dönem kataraktlarda hastanın günlük hayatı çok fazla etkilenmez, ancak görme kalitesi düşüklüğü hastayı rahatsız ediyorsa ameliyat yapılmasında bir sakınca yoktur. Sonuç olarak kataraktın erken döneminde ne zaman ameliyat yapılacağı, hastanın sosyal yaşamı ve iş şartlarıyla ilgilidir. Örneğin pilotlar gibi görmenin çok önemli olduğu iş kollarında çok az katarakt varlığında bile cerrahi önerilir.

Kataraktın Orta Evresi

Kataraktın orta evresinde görme kalitesi daha fazla düşer, yüzleri tanımak zorlaşmaya başlar, çift görmeler, gece ışıkların çok daha fazla dağılması, yakında ve uzakta yazıları iyi okuyamama gibi belirtiler ortaya çıkar.

Orta Evre Katarakt Görmesi

Resim açıklaması: Orta evre kataraktta görme.

Görme belirgin olarak azaldığında araç kullanma güvenliği etkilenebilir. Türkiye’de sürücü sağlık şartları tek bir görme yüzdesine göre değil, sürücü grubuna ve her iki gözün görme keskinliği değerlerine göre değerlendirilir. Modern katarakt cerrahisinde ameliyat kararı da sabit bir görme yüzdesine göre değil; hastanın günlük yaşamı, görme şikâyetleri ve muayene bulgularına göre verilir. Görmenin çok fazla düşmesi ameliyatı teknik olarak zorlaştırabilir.

Kataraktın İleri Evresi

Kataraktın ileri evresi, görmenin çok düştüğü artık insanların yüzlerinin tanınmasının zorlaştığı yakın ve uzakta yazılarının okunmasının bozulduğu bir döneme denk gelir.

Görme %20'nin altına düştüğünde bastığımız yeri, özellikle basamakları görmemiz bozulur, önümüzdeki engellere takılma şansımız artacağından düşme ve sakatlanma riskleri artar. Bu düzeye gelmiş kataraktlarda gene de iki gözden birden katarakt mevcutsa, özellikle yaşlı hastalar görmenin azaldığını fark etmeyebilirler. Bu nedenle 50 yaş sonrasında düzenli göz kontrolleri önemlidir. Dünya Sağlık Örgütü, 50 yaş ve üzerindeki kişilerde görme kaybının en az yılda bir basit görme değerlendirmesiyle taranmasını önermektedir.

İleri evre kataraktta görme

Resim Açıklaması: İleri evre kataraktta görme.

Bu düzeye gelmiş kataraktlarda hem gözün muayenesi zorlaşmakta hem de mercek ölçümleri çok daha düşük hassasiyetle yapılabilmektedir. Ayrıca ameliyat sırasında uygulanan eritme enerjisi katarakt bu düzeye geldiğinde gözü daha çok hırpalamaktadır. Bu sebeplerle kataraktın çok ileri evreye ulaşması beklenmemelidir; ameliyat zamanı hastanın görsel ihtiyaçları, günlük yaşamı ve muayene bulguları birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

Çok İleri Evre Katarakt ve Tam Görme Kaybı

Biz göz doktorlarının hiç görmek istemediği tablolardan birisi özellikle az gelişmiş ülkelerde Afrika'da ve bazı Asya ülkelerinde görülen beyaz kataraktlardır. Artık göz merceği tamamen bembeyaz olmuş, görme sadece el hareketi ve ışık seviyesine düşmüştür. Modern ölçüm cihazlarıyla mercek ölçümleri bu gözlerde mümkün olmayabilir. Yaş da ileri ise bazen eski dikişli ameliyatların yapılmasına mecbur kalınabilir. Bunun dışında da ameliyatın riskleri çok artmakta, ameliyattan sonra başarıya ulaşma ihtimali azalmaktadır. Neyse ki ülkemizde bu düzeydeki kataraktlara çok nadir rastlamaktayız.

Çok İleri Evre Katarakt ve Tam Görme Kaybı

Resim açıklaması: Çok ilerlemiş bir katarakt olgusu (Prof. Dr. Ahmet Akman arşivi).

Ankara’daki muayenehanemde katarakt değerlendirmesi yaparken hastamın hangi koşullarda zorlandığını da dinliyorum. Gece araç kullanmak, kitap okumak veya bilgisayarda çalışmak farklı görsel ihtiyaçlar doğurabilir. Muayene bulgularını bu ihtiyaçlarla birlikte değerlendirerek takip ya da ameliyat planını oluşturuyorum.

Katarakt Ne Kadar Hızlı İlerler?

Kataraktın ilerleme hızı kişiye ve kataraktın türüne göre değişir. Bazı kişilerde değişiklikler yıllar içinde belirginleşirken bazılarında daha kısa sürede günlük yaşamı etkileyebilir. Tek bir muayeneyle herkes için kesin bir ilerleme süresi vermek mümkün değildir.

Başlangıç, orta veya ileri evre gibi ifadeler durumu anlatmayı kolaylaştırabilir; ancak ameliyat kararını tek başına belirlemez. Düzenli kontrollerde görme düzeyi, şikâyetler ve mercekteki değişiklikler birlikte değerlendirilir.

Katarakt Ne Zaman Ameliyat Edilmelidir?

Katarakt ameliyatı genellikle görme sorunları günlük yaşamı etkilemeye başladığında değerlendirilir. Karar yalnızca görme tablosunda okunan harf sayısına veya belirli bir görme yüzdesine bağlı değildir.

Örneğin muayene odasında harfleri okuyabilen bir kişi gece far ışıklarında belirgin kamaşma yaşayabilir. Bir başkası ise hafif bulanıklığa rağmen günlük işlerini rahatlıkla sürdürebilir. Bu nedenle hastanın beklentileri, gözün diğer hastalıkları, ameliyatın sağlayabileceği yarar ve riskler birlikte ele alınır.

Kataraktın olgunlaşmasını veya görmenin çok azalmasını beklemek gerekmez. Buna karşılık, erken katarakt saptanması da hemen ameliyat gerektiği anlamına gelmez. Retina hastalıklarının takibini veya tedavisini engelleyen kataraktlarda ayrıca cerrahi değerlendirme gerekebilir.

Katarakt Ameliyatsız Düzelir Mi?

Gelişmiş kataraktı ortadan kaldıran, etkinliği kanıtlanmış bir damla, vitamin veya egzersiz tedavisi yoktur. Basında göreceğiniz kataraktı tedavi eden alternatif tıp yöntemleri, geleneksel tıp yöntemleri, sülük, hacamat, vitaminler, otlar, egzersizler ve masajlar gibi uygulamaların hiçbirinin bilimsel bir kanıtı ve faydası yoktur.

Kataraktın kesin tedavisi, saydamlığını kaybeden doğal merceğin ameliyatla çıkarılıp yerine yapay göz içi lens yerleştirilmesidir.

Erken dönemde gözlük numarasının güncellenmesi ve uygun aydınlatma görmeyi bir süre kolaylaştırabilir. Bunlar mercekteki bulanıklığı gidermez. Sigara kullanmamak, UV korumalı güneş gözlüğü kullanmak ve dengeli beslenmek göz sağlığını destekler; mevcut kataraktı geri çevirmez.

Katarakt Ameliyatında Ne Yapılır?

Ameliyatta bulanıklaşan doğal mercek çıkarılır ve yerine gözün ölçümlerine uygun bir yapay lens yerleştirilir. Günümüzde yaygın kullanılan fakoemülsifikasyon yönteminde mercek, küçük bir kesiden girilerek ultrason enerjisiyle parçalanır ve temizlenir.

Lens seçimi; gözün yapısına, astigmatizmaya, retina ve görme sinirinin durumuna, günlük görme ihtiyaçlarına ve gözlük kullanımına ilişkin beklentilere göre yapılır. Tek odaklı, torik, çok odaklı ve uzatılmış odak derinlikli lensler farklı özellikler taşır; her seçenek her göz için uygun değildir.

Ameliyatın amacı katarakta bağlı görme kaybını azaltmaktır. Eşlik eden retina veya görme siniri hastalıkları sonucu sınırlayabilir. Ameliyat sonrası gözlük ihtiyacı devam edebilir; her hasta için tam görme veya tamamen gözlüksüz yaşam sözü verilemez.

Katarakt Ameliyatı Yöntemleri

Katarakt, göz merceğinin saydamlığını kaybetmesi sonucu görmeyi engelleyen bir durumdur. Katarakt tedavisinde temel amaç, bozulan merceğin güvenli bir şekilde gözden çıkarılması ve yerine uygun bir yapay göz merceğinin (IOL) yerleştirilmesidir.

Geleneksel Katarakt Cerrahisi

Eskiden katarakt ameliyatları, gözde büyük kesiler yapılarak merceğin tümüyle çıkarılması şeklinde uygulanıyordu. 1980’lerden itibaren gelişen yöntemlerle, kataraktın ön zarı açılarak merceğin bütün hâlde gözden çıkarılması ve göz içi lenslerin yerleştirilmesi mümkün olmuştur. Bu yöntem, gözdeki doğal arka zarı koruyarak yapay lensin yerleşmesini sağlamıştır.

Fakoemülsifikasyon (Dikişsiz Yöntem)

1990’lardan sonra dikişsiz katarakt ameliyatları gelişti. Bu yöntemde, göz içine 2 milimetrelik küçük bir delikten fakoemülsifikasyon cihazı sokularak, katarakt önce eritilip ardından emilerek temizlenir.

  • Gözde büyük kesiler yapılmaz.
  • Gelişen yumuşak, katlanabilir göz içi lensler sayesinde, 2,2 milimetrelik delikten mercek yerleştirilebilir.

Fako yönteminde cerrah, bir elinde fako cihazı, diğer elinde yardımcı alet kullanarak kataraktın ön zarında küçük bir pencere açar, merceği temizler ve kalan zar üzerine suni göz merceğini yerleştirir.

Gelişmiş Mercek Teknolojileri

Günümüzde katarakt cerrahisindeki en büyük ilerleme mercek teknolojisi alanında olmuştur. Artık sadece tek odaklı mercekler değil;

  • Torik mercekler (astigmat düzeltici)
  • Trifokal mercekler
  • Hibrit mercekler (spiral optikli)
  • EDOF mercekler (uzun odak aralıklı)
  • Işıkla ayarlanabilir mercekler ve yapay zekâyla üretilmiş mercekler gibi birçok farklı göz içi lens seçeneği mevcuttur.

Her merceğin özellikleri farklıdır ve hastanın yaşam tarzına, göz yapısına ve beklentilerine göre doktor tarafından seçilmelidir.

Ayrıca, eskiden konmuş tek odaklı mercekleri akıllı mercek hâline getiren ekleme mercekleri ve mercek numarasını değiştirmeye olanak sağlayan teknolojiler de kullanılmaktadır. Türkiye, bu teknolojilerin çoğuna sahip ülkeler arasında yer almaktadır.

Femtosaniye Lazer Destekli Yöntem

2010’lu yılların başında bazı katarakt ameliyatları, femtosaniye lazer cihazları ile desteklenmeye başladı. Bu cihazlar, ameliyatın bazı aşamalarını otomatik hâle getirerek ön zar açma ve kataraktı parçalara bölme gibi işlemleri kolaylaştırıyordu. Ancak deneyimli cerrahların gözünde, cihazlar ameliyatın genel sürecine büyük bir avantaj sağlamadığı için kullanımı zamanla azaldı.

Ben de kişisel olarak 1000’in üzerinde femto lazer destekli katarakt cerrahisi gerçekleştirdim ve yaklaşık 6–7 yıl önce bu yöntemi kullanmayı bıraktım; çünkü ek maliyet getirmesine rağmen pratikte hastaya anlamlı bir fayda sağlamamaktadır.

Modern katarakt ameliyatları, küçük kesilerle dikişsiz ve güvenli bir şekilde yapılmakta olup, yüksek teknolojili göz içi lensler sayesinde görme kalitesini önemli ölçüde artırmaktadır. Lazer destekli sistemler ise sınırlı kullanımda olup yalnızca bazı merkezlerde tercih edilmektedir. Doğru mercek seçimi ve modern cerrahi tekniklerle gerçekleştirilen katarakt ameliyatı, hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde iyileştiren güvenli bir işlemdir.

Katarakt Hakkında Sık Sorulan Sorular

Gözde katarakt varsa ne olur?

Gözde katarakt oluştuğunda görme bulanıklaşır, renkler soluklaşır ve ışığa karşı hassasiyet artar. Görme kalitesi gittikçe düşer ve tedavi edilmezse görme kaybedilebilir.

Katarakt dıştan anlaşılır mı?

Evet, özellikle ilerlemiş geç evre kataraktlar göz bebeğinde beyazlaşma olarak dışarıdan görülür. Ancak bu çok geç dönemdir. Bu aşamaya gelinmeden tedavi edilmelidir.

Katarakt körlüğe neden olur mu?

Ameliyat edilmeyen katarakt körlüğe neden olur. Katarakt özellikle gelişmemiş ülkelerde ameliyata ulaşım zorluğu nedeniyle dünyadaki en sık körlük nedenidir.

Katarakt olan bir kişi nasıl görür?

Kataraktlı kişiler genellikle sisli, bulanık ve kontrastı azalmış bir görme deneyimi yaşarlar.

Kataraktlı göz gece nasıl görür?

Kataraktlı gözlerde gece görme zayıflar, ışıklar etrafa dağılır ve kontrast azalabilir. Kamaşma araç kullanmayı zorlaştırır.

Katarakt ağrı yapar mı?

Hayır, katarakt ağrı yapmaz. Ağrı varsa başka sebepler araştırılmalıdır.

Katarakt ışık çakması yapar mı?

Hayır, katarakt ışık çakması yapmaz. Işık çakması varsa retina yırtıkları acilen araştırılmalıdır.

Katarakt kaç yaşında başlar?

Katarakt genellikle 50 yaş ve üzeri kişilerde yavaş ilerleyen bir süreçle başlar, ancak bazı genetik veya sistemik nedenlerle daha erken görülebilir.

Katarakt iki gözde olur mu?

Katarakt büyük ihtimalle yaşlanmaya bağlı olduğu için her iki gözde genellikle aynı zamanlarda gelişir. Bazı hastalarda bir gözde daha erken başlar.

Katarakt ilerlememesi için ne yapmalı?

Katarakt riskini azaltmak açısından sigara kullanmamak, aşırı alkol tüketiminden kaçınmak, dengeli beslenmek ve gözleri UV ışınlarından korumak önemlidir.

Gözdeki katarakta ne iyi gelir?

Dengeli beslenme ve gözleri güneşten korumak genel göz sağlığını destekler; mevcut kataraktı geriletmez.

Katarakt gözlükle düzelir mi?

Erken dönemde yeni bir gözlük numarası görmeyi geçici süre için iyileştirebilir. Ancak gözlük, mercekteki saydamlık kaybını ortadan kaldırmaz ve ilerleyen kataraktta yeterli olmayabilir. İlerleme devam ettikçe gözlüğün görmeye faydası hiç kalmaz. Çok ileri kataraktlarda göz doktorunun gözlük numarası belirlemesi mümkün olmaz.

Katarakt gözlükle düzelir mi?

Katarakt nedeniyle oluşan bulanık görme gözlükle geçici olarak düzeltilebilir, ancak ilerleyen katarakt için görme gözlükle düzelmez, ameliyat gereklidir.

Katarakt ameliyatsız geçer mi?

Katarakt kendi kendine geçmez ve tek kesin tedavi yöntemi cerrahi müdahaledir.

Katarakt ne zaman tehlikelidir?

Katarakt görmeyi ciddi şekilde engellediğinde, günlük yaşamı kısıtladığında veya diğer göz hastalıklarıyla birleştiğinde tehlikeli hâle gelir.

Katarakt varsa kontroller ne sıklıkta yapılmalı?

Kontrol aralığı kataraktın düzeyine, görme şikâyetlerine ve eşlik eden göz hastalıklarına göre belirlenir. Şikâyetleriniz belirginleşirse planlanan kontrol tarihini beklemeden göz hekiminize başvurun.

Katarakt ameliyatından sonra tekrar oluşur mu?

Çıkarılan doğal mercekteki katarakt tekrar oluşmaz. Ancak yapay merceğin arkasında bırakılan kapsül zamanla bulanıklaşabilir. Halk arasında ikincil katarakt denilen bu durum, uygun hastalarda YAG lazer kapsülotomi ile tedavi edilebilir.

Katarakt diğer göze bulaşır mı?

Hayır. Katarakt bulaşıcı değildir, ancak çoğu kez yaşlanmanın sonucu olduğundan her iki gözde de gelişmesi doğaldır.

Kaynaklar

  1. National Eye Institute — Cataracts
  2. NHS — Cataracts in adults
  3. Heys KR, Friedrich MG, Truscott RJW Membrane association of proteins in the aging human lens: profound changes take place in the fifth decade of life. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2009;50(10):4786-4793. doi:10.1167/iovs.09-3588.

PubMed Kaydı

  • Artal P, Berrio E, Guirao A, Piers P. Contribution of the cornea and internal surfaces to the change of ocular aberrations with age. / İlgili klinik çalışma: Crystalline Lens Optical Dysfunction through Aging. Ophthalmology. 2005;112(11):2022-2029. doi:10.1016/j.ophtha.2005.04.034.

Ophthalmology Makalesi

  1. Varma R, Torres M, Los Angeles Latino Eye Study Group. Four-year incidence and progression of lens opacities: the Los Angeles Latino Eye Study. Am J Ophthalmol. 2010;149(5):728-734.e1. doi:10.1016/j.ajo.2009.11.012. PubMed kaydı
  2. Klein BEK, Klein R, Lee KE. Incidence of age-related cataract: The Beaver Dam Eye Study. Arch Ophthalmol. 1998;116(2):219-225. JAMA Ophthalmology makalesi
  3. National Eye Institute — Types of Cataract
  4. National Eye Institute — Cataract Surgery
  5. NICE NG77 — Cataracts in adults management

Yazar: Prof. Dr. Ahmet Akman, Ankara’da göz hastalıkları alanında çalışan bir göz cerrahı ve akademisyendir. Klinik çalışma alanları arasında katarakt cerrahisi, göz içi lens teknolojileri, glokom ve OCT değerlendirmesi bulunmaktadır.

Güncelleme Tarihi: 08.10.2026
Prof. Dr. Ahmet Akman
Editör
Prof. Dr. Ahmet Akman
Göz Hastalıkları Uzmanı, Katarakt, Glokom ve Ön Segment Cerrahisi
*Bu içerik, 12.11.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik’e uygun olarak hazırlanmıştır. İçerikte yer alan bilgiler genel sağlık bilgilendirmesi niteliğinde olup yönlendirme veya tedavi önerisi değildir. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Tanı ve tedavi amacıyla mutlaka hekime başvurulmalı ve kişisel tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.

Detaylı bilgi, danışma veya randevu için hemen bizi arayabilirsiniz.

İletişim Bilgileri
Prof. Dr. Ahmet Akman Hakkımdaİletişim İletişim Telefon
Prof. Dr. Ahmet AkmanProf. Dr. Ahmet AkmanGöz Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
+90537 395 3088
+90546 616 8483